Słownik terminów radioamatorskich

Słownik terminów radioamatorskich

Słownik terminów i wyrażeń spotykanych w radioamatorstwie. Obejmuje m.in. skróty występujące na urządzeniach, powszechnie używane wyrażenia ze slangu, terminy techniczne, związane z propagacją itp.

Ze względu na specyfikę terminó używanych w naszym hobby słownik terminów zawsze jako podstawę ma termin angielski. Jeżeli jest to możliwe termin jest przełumaczony na polski i jest podana jego krótka definicja. Założeniem jest, aby definicja była prosta, zrozumiała nawet dla laików i w miarę możliwości uzupełniona ilustracją.

Jeżeli dostrzeżesz jakies błędy lub masz do zaproponowania definicję terminu, który dotychczas nie znalazł się w słowniku, prosimy o kontakt. W przypadku nowych pozycji dla słownika z przyjemnoscią przyjmiemy gotową definicję (oczywiście opublikujemy wraz z podaniem autora). Prosimy o przekazanie uwag za pomocą dedykowanego formularza: SŁOWNIK - UWAGI.

 

 

ACC

ACCesory

W tranceiverach jest to zwykle oznaczenie gniazda przeznaczonego ze złączami do podłączenia zewnętrznych akcesoriów. Poprzez tego typu gniazdo podłączony może być np. modem do pracy emisjami cyfrowymi.

TAGS: transceiver

Amateur Data Interchange Format

Format (standard) opisu danych, dotyczących przeprowadzonych łączności. Pliki w formacie ADIF mogą być przenoszone pomiędzy róznymi programami, np. eksportowane z programu logującego do eQSL, ClubLog, qrz.com log itd. 

Praktycznie każdy wspólczesny program logujący (zarówno przeznaczony do codziennego użytku jak i loger contestowy) posiada możliwość eksportu i importu dzienników w formacie ADIF.

Przykład fragmentu pliku w formacie ADIF:

AF

Audio Frequency

Zwykle tym skrótem (lub skrótem: AF GAIN czyli wzmocnienie AF) oznaczone jest pokrętło zmiany głośności dźwięku w głośniku lub słuchawkach. 

W szerszym pojęciu AF oznacza zakres fal słyszalnych dla człowieka: od 20Hz do 20kHz.

 

Audio Frequency Out

Zwykle symbolem AF-OUT oznaczone jest gniazdo przeznaczone do podłączenia zewnętrznego głośnika lub np. urządzenia nagrywającego.

  

Zwykle pokrętło zmiany głośności audio (AF) nie ma wpływu na poziom przekazywany na wyjście AF-OUT. 

ALC

Automatic Level Control

Jest to układ automatycznej regulacji wysterowania stopnia końcowego nadajnika. Pozwala na takie sterowanie stopniem wyjściowym, aby wzmacniacz pracował liniowo i nie powodował znieksztalcania sygnału.

Przesterowanie układu ALC (np. poprzez zbyt dużą wartość poziomu wyjściowego mikrofonu lub poziomu wzmacniacza mikrofonowego) może doprowadzić do zniekształcenia transmitowanego sygnału oraz powodować zakłócenia niepotrzebnie zwiększać szerokość zajmowanego przez sygnał pasma.

Nowoczesne transceivery posiadają mierniki ALC wskazujace zakres, w którym sygnał nadajnika jest poprawny, nie jest przesterowany. Na poniższych ilustracjach przedstawiono przykłady mierników, które wskazują poziom ALC - pogrubiony obszar to zakres "bezpieczny", kiedy sygnał nie jest przesterowany. 

 

 

Zwykle miernik, pokazujący parametry ALC jest wiolofunkcyjny (tak jak przedstawione powyżej) i wskazywany w danym momencie parametr zależy od ustawienia dedykowanego przełacznika (przykład na poniższej ilustracji):  

ANT

ANTenna

Oznaczenie gniazda podłączenia anteny (na tylnym panelu radia) lub przycisku wyboru anten (na przednim panelu radia). W przypadku, kiedy do urządzenia można podłączyć kilka anten, gniazda i przyciski są dodatkowo oznaczone odpowiednim numerem, np.. ANT1, ANT2 lub ANT A, ANT B itd.

 

Opcja (układ) transceivera wykorzystywany podczas pracy VOX (voice-operated). Chroni nadajnik przed przpadkowym włączeniem w tryb nadawania przez sygnał audio z głośnika transceivera.

Patrz także: VOX

APC

Audio Peak Filter

Funkcja filtrowania sygnału CW, w którą są wyposażone sa nowoczesne transceivery.

APC umożliwia dostosowanie (wybór) częstotliwości sygnału szczytowego. Manewrowanie częstotliwością sygnału szczytowego pozwala poprawić czytelność sygnału dzięki osiągnięciu lepszego współczynnika S/N (Signal-To-Noise)

Patrz także: S/N

Amateur Radio Emergency Services

Serwis łączności dla sytuacji kryzysowych w USA i Kanadzie. Więcej informacji można znaleźć na stronie: http://www.arrl.org/ares.

W Polsce tego rodzaju zadaniami zajmuje się SP EmCom (SPEC). Informacje dotyczace SPEC można znaleźć na stronie internetowej https://emcom.pzk.org.pl/.

 

Amateur Radio on the International Space Station

Specjalny program przeznaczony dla szkół. Celem tego programu jest umożliwienie klubom amatorskim nawiazania łączności ze stacją znajdującą się na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.

Strony internetowe programu ARISS: 

 

ATU

Antenna TUner

Zwykle jest to oznaczenie przycisku (na płycie czołowej) właczającego lub wyłączającego skrzynkę antenową czyli urządzenie dopasowujące impedancję systemu antenowego do wyjścia nadajnika.

Termin użwany w slangu radioamatorskim - głównie w języku angielskim, raczej nie wykorzystywany w żadnej bezpośredniej formie w języku polskim.

Określenie to określa stary, już dawno nie produkowany sprzęt radiowy.

CLARifier

Patrz: RIT oraz XIT

Funkcja pozwalająca na kształtowanie odebranego sygnału audio bez zmiany szerokości pasma.

Funkcja ta zmienia charakterystykę działania filtru IF DSP (filtr DSP pośredniej częstotliwości), co pozwala na częściową zmianę sygnału w zakresie odbieranego pasma. Funkcja CONTOUR może wytłumić lub wzmocnić dany sygnał w całej szerokości pasma.

Funkcja jest szczególnie przydatna, kiedy niepożądany sygnał znajduje się bardzo blisko częstotliwości centralnej.

W niektórych urządzeniach (np. FT-1000MKV) funckja CONTOUR  pozwala na wybór kilku gotowych charakterystyk sygnału, których działanie jest przedstawiona w formie graficznej (ikona):

 

Direct Current IN

W urządzeniach krótkofalarskich tym symbolem jesy zwykle oznaczone gniazdo zasilania źródłem prądu stałego. Czasem zamiast oznaczenia DC IN spotykamy opis z wartością napięcia zasilania, np. DC 13,5:

 

DSP

Digital Signal Processing

Cyfrowe przetwarzanie sygnałów. W krótkofalarstwie odnosi się do cyfrowych metod przetwarzania dźwięku. 

W technologie DSP wyposażone są nowoczesne transceivery.

Samo zagadnienie cyfrowego przetwarzania sygnałów to bardzo obszerna dziedzina. Wszystkich, którzy chcieliby pogłębić swoją wiedzę na temat DSP zachęcamy do odwiedzenia serwisu YouTube i obejrzenia materiału:  AGH - Metrologia - Próbkowanie sygnałów (cyfrowe przetwarzanie sygnałów).  Autorem filmu jest Pan Piotr Burnos z Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Karakowie. Wiedza przekazana w filmie jest dość specjalistyczna, ale zagadnienia są wytłumaczone w bardzo przejrzysty sposób, więc nawet podstawowa wiedza z dziedziny fizyki wystarczy, aby po obejrzeniu filmu lepiej zrozumieć zagadnienia związane z DSP.

Urządzenie, które umożliwia wykorzystywanie jednej anteny jednocześnie do nadawania (na jednym transceiverze) i odbioru (na drugim transceiverze). 

Termin występujący w slangu krotkofalarskim w języku angielskim: oznacza osobę, która pomaga nowicjuszowi w lepszym rozpoczęciu przygodu z krótkofalarstwem.

W jęzku poplskim w tym znaczeniu używamy raczej określenia guru.

EXTternal SPeaKeR

Symbolem tym jest oznaczane gniazdo dedykowane do podłaczenia zewnętrznego głośnika.

 

Oznaczenie przycisku, który pozwala na zmianę skoku (podziałki) częstotliwości podczas kręcenia gałką VFO.

W trybie FAST częstotliwość zmienia się szybciej. Np. w transceiverze FT-1000MKV domyślny najmniejszy skok częstotliwości to 10Hz (lub 100Hz w przypadku emisji AM i FM). Po włączeniu  trybu FAST najmniejszy skok częstotliwości wzrasta dziesięciokrotnie i wynosi 100Hz (lub 1000Hz dla AM/FM). 

Nowoczesne transceivery zwykle umożliwiają zmianę wartości domyślnych i ustawienie, jaki ma być skok częstotliwości dla trybu normalnego oraz dla trybu FAST.

 

 

Po włączeniu trybu FAST zwykle na wyświetlaczu urządzenia pojawia się odpowiednia ikona lub napis. 

Łowy na lisa

Zabawa (połączona zwykle ze współzawodnictwem) polegająca na odszukiwaniu ukrytych w otwartym terenie nadajników. nadajniki tramistują określone komunikaty lub sygnały. Odszukwianie nadajników odbywa się przy pomocy specjalnych odbiorników, wyposażonych w kierunkowe anteny. 

Zwykle konieczne jest odnalezienie kilku ukrytych nadajników i jest to połączone z grą terenową i biegiem na orientację.

(Źródło ilustracji: Wikimedia Commons)

Patrz także: ARDF

Taki rodzaj pracy, który umożliwia nadawanie na jednej częstotliwości i obiór na innej częstotliwości w tym samym czasie. Przykładem może być łączność telefoniczna.

Określenie takiego rodzaju (trybu) pracy, kiedy transceiver nadaje na jednej częstotliwości, a odbiera na innej, ale w danym momencie jest używana tylko jedna z tych częstotliości.

  1. Określenie niepożądanego sygnału pojawiającego się na częstotliwości stanowiącej krotność częstotliwości pracy nadajnika. Np. przy pracy na częstotliowści 14010kHz harmoniczna może pojawić się na częstotliwości 28020kHz. Harmoniczne pojawiają się, jeżeli charakterystyka sygnału nie jest idealnie sinusoidalna lub gdy sygnał podlega znieksztalceniom intermodulacyjnym. W celu wyeliminowania harmonicznych często wykorzystuje się filtry dolnoprzepustowe (low-pass filters).
  2. Terminem w slangu krótkofalarskim określa się potomstwo krótofalowca, np.:
    • córka - harmoniczna 
    • syn - harmoniczny 
    • dzieci - harmoniczne
HF

High Frequency

Fale Krótkie. W polskim slangu radioamatorskim zwyle mówimy: KF, na KFie itd.

Formalnie fale krótkie to zakres częstotliwości od 3MHz do 30MHz.

W krótkofalarstwie często nieformalnie do zakresu KF wlicza się także pasmo 1,8MHz. Dlatego jeśli np. ktoś mówi, że jego urządzenie posiada obsługę całego zakresu KF, rozumiemy to w ten sposób, że urządzenie umożliwia prace w pasmach od 160m (1,8MHz) do 10m (28MHz). 

Intermediate Frequency SHIFT

Przesunięcie IF.

Funkcja transceivera, która pozwala na przesunięcie (w dół lub w górę) zakresu odbieranej częstotliwości, co może pomóc w wyeliminowaniu niepożądanych sygnałów.

Intermediate Frequency WIDTH

Szerokość IF.

Funkcja transceivera, która pozwala na szybką zmianę szerokości zakresu odbieranej częstotliwości, co może pomóć w wyeliminowaniu niepożądanych sygnałów zarówno od góry jak i od dołu szerokości odbieranego pasma. Funkcja bardzo przydatna podczs zawodów czy przy pracy w pile-up'ie.

Częstotliowść lustrzan tj. częstotliwość oddalona od porządanego sygnału o dwukrotną wartość częstotliwości pośredniej odbiornika

Zjawisko częstotliowści lustrzanej może występować w odbiornikach z przemianą częstotliości.

Wyobraźmy sobie sytuację, że np. częstotliwość pośrednia urządzenia to 455kHz, odbierana częstotliwość to 14.070 kHz (częstotliość pracy emisją FT8), a heterodyna jest ustawiona na 14.525kHz. Jeżeli w takiej sytuacji na wejściu odbiornika pojawi się silny, nie odfiltrowany sygnał na częstotliwości 14.980kHz, to po zmieszaniu z częstotliowścią heterodyny także otrzymamy 455kHz. Ta druga częstotliowść (w tym przykładzie 14.980kHz) to właśnie czestotliowść lustrzana.

W serwisie YouTube znajduje się doskonały materiał (w języku angielskim) wyjaśniajacy zasadę działania odbiornika heterodynowego oraz częstotliwości lustrzanej: Heterodyne Receiver - and Image Rejection. Autorem tego materiału jest Prof. David S. Ricketts. Warto obejrzec także inne filmy tego autora - wspomniany film jest częścią całego cyklu zatytułowanego: Radio System Design - Virtual Course.

Indykcyjność.

Parametr opisujący właściwości cewki. Określa zdolność cewki do przechowywania energii w postaci pola magnetycznego. 

Izolator. Ogólnie oznacza materiał, który nie przewodzi prądu elektrycznego.

W konstrukcji kondensatorów warstę izolatora określa się terminem dielektryk.

W krótkofalarstwie często terminem izolator określa się element wykorzystywany w konstrukcji anten. Tak rozumiane izolatory mogą mieść rózne kształty w zależności od ich przeznaczenia. Np. izolatory typu "jajko" wykorzystywane są przy konstrukcji anten druowych. Z kolei wykorzystywane w energetyce izolatory liniowe w krótkofalarstwie często są stosowane w podstawach anten pionowych.  

Najbliższe zawody zaliczane do współzawodnictwa Intercontest KF: CQ WW DX Contest CW
Termin: 28.11 - 29.11
Strona/regulamin zawodów: https://cqww.com/
Rekordy stacji SP: strona SP3KEY

UWAGA: w pliku Cabrillo członkowie SP DX Clubu jako klub (CLUB-COMPETITION) podają nazwę: SP DX CLUB.

Wiadomości DXNews.com

DX Engineering Radio Blog

Podcasty QSO Today

  • N4RH
    Episode 328 - Ralph Haller -...
  • W0SJ
    Episode 327 - Stan Johnson -...
  • W7SCY
    Episode 326 - Bob Weed -...
  • N2RJ
    Episode 325 - Ria Jairam -...
  • KR7RK
    Episode 324 - Keith Schlottman -...
Powrót na górę strony